Nội dung chính
Chọn ngành học cho con không chỉ chạy theo xu hướng mà còn dựa trên lợi thế cá nhân và nhu cầu xã hội dài hạn.
Nguyên tắc vàng: Giao điểm giữa lợi thế cá nhân và nhu cầu xã hội
Việc quyết định ngành học cho trẻ luôn là một thách thức, nhất là khi thị trường lao động liên tục biến đổi. Nhiều phụ huynh lo sợ nếu chọn sai sẽ khiến con phải mất thời gian, tiền bạc và cuối cùng vẫn gặp khó khăn trong việc tìm việc.
Theo Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng, giảng viên Viện Quản trị Kinh doanh, Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, chìa khóa không nằm ở việc chạy theo các ngành “hot” mà ở việc xác định giao điểm giữa lợi thế cá nhân của con và nhu cầu thực tế của xã hội trong dài hạn.
Hình ảnh một người chèo thuyền minh họa quan điểm này: sức chèo tượng trưng cho năng lực, kỹ năng và đam mê của trẻ; dòng nước đại diện cho xu hướng thị trường. Khi hai yếu tố này đồng hướng, con thuyền sẽ tiến nhanh và ổn định.
Rủi ro khi lệch khỏi giao điểm
Nếu con học một ngành có nhu cầu xã hội thấp, dù có năng lực tốt vẫn sẽ phải cạnh tranh gay gắt để có mức lương cơ bản. Ngược lại, nếu chọn ngành đang “hot” nhưng không phù hợp với năng lực, con sẽ thiếu nền tảng để phát triển, dễ bị kiệt sức và chán nản.
Do đó, phụ huynh cần đánh giá thực tế: con mạnh ở lĩnh vực nào? Thị trường đang cần gì? Khi cả hai yếu tố gặp nhau, đó chính là điểm tối ưu cho quyết định.
Case study: Con trai của Tiến sĩ Hùng
Tiến sĩ Hùng chia sẻ câu chuyện con trai mình – một minh chứng thực tế cho nguyên tắc trên. Con đã chọn ngành Khoa học máy tính không vì “đu trend”, mà vì ba yếu tố:
- Kiến thức: Được rèn luyện trong môi trường Lớp Dự tuyển Tin, nơi chương trình học sâu và có hệ thống.
- Kỹ năng: Thành thạo giải thuật, lập trình và tối ưu giải pháp dưới áp lực thời gian.
- Thái độ: Rèn luyện kỷ luật, bền bỉ và kiên nhẫn với các bài toán khó.
Đồng thời, nhu cầu xã hội đối với Khoa học máy tính đang tăng mạnh, cả trong nước lẫn quốc tế, tạo ra “đại dương xanh” với vô vàn cơ hội việc làm tốt, lương cao.
Kết quả? Con trai Tiến sĩ Hùng hiện đang bước vào một ngành mà thế mạnh cá nhân hòa quyện với xu hướng thị trường, hứa hẹn một con đường nghề nghiệp ổn định và phát triển.
Làm sao để phụ huynh áp dụng?
- Đánh giá lợi thế cá nhân: Khảo sát sở thích, điểm mạnh học thuật, kỹ năng thực hành và thái độ học tập của con.
- Nghiên cứu nhu cầu xã hội: Xem báo cáo tuyển dụng, xu hướng tăng trưởng ngành nghề (ví dụ: báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội, các nghiên cứu thị trường).
- So sánh và tìm giao điểm: Khi phát hiện một ngành đáp ứng cả hai tiêu chí, đó là lựa chọn ưu tiên.
- Chuẩn bị nội lực: Nếu lợi thế hiện tại chưa hoàn toàn khớp, lên kế hoạch rèn luyện (khóa học bổ trợ, thực tập, dự án).
- Giữ linh hoạt: Thị trường thay đổi, nên thường xuyên cập nhật thông tin và sẵn sàng điều chỉnh hướng đi.
Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng (bên phải) chia sẻ bí quyết chọn ngành học thế nào để tương lai không bị mắc kẹt giữa đời. Ảnh: NVCC
Kết luận
Chọn ngành học không phải là việc “mua một tấm bằng”, mà là việc đặt ra đường ray phù hợp cho hành trình tương lai của con. Phụ huynh không thể thay đổi xu hướng thời đại, nhưng có thể trang bị cho con đủ nội lực để di chuyển trên con đường đó một cách vững chắc.
Hãy bắt đầu từ hôm nay: khám phá thế mạnh của con, nghiên cứu nhu cầu xã hội, và tìm ra giao điểm vàng – đó chính là chìa khóa mở ra một tương lai rạng rỡ.
